Skip to main content

سغد تاریخ[ویرایش] منابع[ویرایش] پیوند به بیرون[ویرایش] منوی ناوبری“Old Persian Corpus, Part No. 8, Text: DB1.”واژه‌نامه سغدی - انگلیسی مکنزیوووووگسترش آن

سغدولایت سغدالفبای سغدیزبان سغدیادبیات سغدیاخشیدترخانخاتونعربستانرخجهریواارمنستانآشوریه هخامنشیتمدن بابلباخترکاپادوکیهآلبانیای قفقازکاریاکیلیکیهکولخیسخوارزمکرمانیهداهانزرنگدودمان بیست و هفتم مصرآثوراایلامگندارهگدروزیگرگانایونیاهندوشلیبیمکاسرزمین مادماد کوچکماساگتپارتفارسفینیقیهفریگیهفریگیه هلسپونتساکالیدیهثته‌گوشساکاسغدیهود مدینتا


آسیای مرکزیتاریخ آسیای مرکزیتاریخ ازبکستانتاریخ تاجیکستانساتراپی‌های هخامنشیانسغدی‌هاکشورهای قدیم در آسیای مرکزیآسیا در سده ۱۰ (میلادی)جمهوری خلق چین در سده ۱۰ (میلادی)آسیا در سده ۵ (میلادی)جمهوری خلق چین در سده ۵ (میلادی)آسیا در سده ۶ (میلادی)جمهوری خلق چین در سده ۶ (میلادی)آسیا در سده ۷ (میلادی)جمهوری خلق چین در سده ۷ (میلادی)آسیا در سده ۸ (میلادی)جمهوری خلق چین در سده ۸ (میلادی)آسیا در سده ۹ (میلادی)جمهوری خلق چین در سده ۹ (میلادی)فرهنگ‌های باستان‌شناختی آسیای مرکزیباستان‌شناسی قزاقستانباستان‌شناسی تاجیکستانحوزه‌های نفوذ فرهنگیدوره پنج سلسله و ده پادشاهیفرهنگ در ایرانمردمان ایرانی‌تبارسلسله‌های شمالی و جنوبی (چین)دودمان سوئیدودمان تانگ


تاجیکستانازبکستانتیان‌شانآمودریاسمرقندبخارازبان سغدیزبان‌های ایرانیتاجیکانعرب‌هاترکانابوریحان بیرونیسوگ سیاوشسووشونسمرقندرود زرافشانسکاییخوارزمیبلخیهخامنشیاناشکانیانایراناوستاراه ابریشمساسانیانمانیمانوی‌گریزرتشتیترساییبوداییجاده ابریشمچین۵۵۵ میلادیبخاراهیتالیان۵۵۷ میلادیهیتالیاننبرد بخاراپیروز یکمخسرو انوشیروانایستمی خانهیتالیانخسرو انوشیروانقراچور ین۶۵۸ میلادیخاقانات غربی ترکخاقانات غربی ترک۶۶۴ میلادیتاریخ بخارااسلامسمرقندبخاراگَه‌وَهموئوروباخذینیسایههَرویوهوئِه‌کرتهاورواخنِنتههَرَخوَیتیهَئِتومَنترَغهچخرهورِنهرنهاسغدخوارزم












سغد




از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

(تغییرمسیر از سغدی‌ها)





پرش به ناوبری
پرش به جستجو




سرزمین سغد.




سرزمین سغد در شمال شرقی شاهنشاهی هخامنشی


سُغد (به فارسی باستان: سوغوده (Suguda) 𐎿𐎢𐎦𐎢𐎭[۱]) یا سغد باستان سرزمینی است شامل تاجیکستان کنونی و بخش خاوری ازبکستان کنونی میان کوه‌های تیان‌شان و رود آمودریا. گاهی به این سرزمین سغدیانا هم می‌گویند. مرکز سغد، سمرقند و شهر مهم آن بخارا بوده‌است.[۲]


مردم آن به زبان سغدی (یکی از زبان‌های ایرانی میانه) سخن می‌گفتند و نیاکان تاجیکان تاجیکستان و ازبکستان هستند. کشورداری سغدیان با تازش عرب‌ها و ترکان از میان رفت و آنچه از تاریخ پیش از اسلام این سرزمین می‌دانیم بیشتر از یافته‌های باستان‌شناسان یا نوشته‌های نویسندگان سده‌های نخستین اسلامی مانند ابوریحان بیرونی است. برخی از آیین‌های ایرانی مانند سوگ سیاوش (یا سووشون)، ریشه در سغد دارد.



تاریخ[ویرایش]


سغدیان از هزارهٔ دوم پیش از میلاد در نواحی میانهٔ سمرقند و رود زرافشان نشیمن داشتند و در هزارهٔ یکم پیش از میلاد بر جلگهٍ گسترده‌ای در میان سیردریا و آمودریا چیرگی یافتند. آنان همسایهٔ اقوام ایرانی‌تبار سکایی، خوارزمی و بلخی بودند.[۳]


سغد در روزگار هخامنشیان بخشی از شاهنشاهی ایران بوده‌است. در زمان اشکانیان نیز این سرزمین بخشی از ایران ماند. از این روزگار سروده‌هایی از اوستا به زبان سغدی به جای مانده‌است. پدید آمدن راه ابریشم در این زمان اثر بسیاری بر رونق و شکوفایی این سرزمین داشت. این رونق در روزگار ساسانیان نیز همراه بود و از رونق این بخش ایران کاسته نشد. پیشهٔ پردرآمد برای مردم سغد در این زمانهای تاریخ بیشتر بازرگانی بوده‌است. مردم سغد در زمان ساسانیان به آیین مانی گرویدند.[۴] آیین‌های مانوی‌گری، زرتشتی و ترسایی و بودایی میان مردم آن سامان رواج داشت.




دست راست: دو سغدی اهداکننده هدایا به بودا. تصویر از غار هزار بودا. تورفان چین.


با شکست خوردن هخامنشیان از لشکر اسکندر، گروه‌هایی از تیره‌های ایرانی آسیای میانه به سوی خاور رفته و کوچ‌نشین‌هایی در جاده ابریشم به سوی چین برپا کردند.[۳]
اینان پیونددهندهٔ روابط بازرگانی ایران با چین بودند و نخستین مهاجرنشین‌های ایرانی را نیز در چین ایشان به راه انداختند.


در سال ۵۵۵ میلادی سغد و بخارا به تصرف هیتالیان درآمد. حدود سال ۵۵۷ میلادی میان ایران و ترکان اتحادی به منظور حمله به هیتالیان منعقد شد،در نبرد بخارا که در سال ۵۵۷ میلادی شکل گرفت ایران و ترکها موفق شدند هیتالیان را شکست بدهند و متصرفاتشان را میان خود تقسیم کنند. هدف عمدهٔ این حمله انتقام مرگ پیروز یکم شاهنشاه ساسانی بود، که بدست هفتالیان در جنگی به قتل رسیده بود. هدف دیگر این اتحاد تصرف سرزمین سغد از سوی سپاه ایران بود. در ضمن این اتحاد خسرو انوشیروان با دختر ایستمی خان ازدواج کرد.


پس از جنگ و انهدام هیتالیان، خسرو انوشیروان این بار خود را از سوی ترکان، در معرض مخاطره دید و اختلاف بین ایران و ترکان آشکار شده، ترکان در این زمان توانستند سغد را تصرف کنند.


بازرگانان سغد چیره‌دست و ماهر بودند و نفع خود را در نزدیکی و کنار آمدن با ترکان می‌دیدند. سغدها اندک اندک حاکمیت ترکان را پذیرا شدند و نقش‌های سیاسی و اقتصادی عمده‌ای در دولت خاقانات ترک برعهده گرفتند.


در سدهٔ هفتم میلادی همسر فرمانروای سغد، از ترکان و دختر قراچور ین ترک بود. رفته رفته با افزایش نفوذ ترکان، ِ قوانین و نوشته‌هایی به زبان ترکی و با خط سغدی پدید آمد.


سپاه چین در سال ۶۵۸ میلادی سغد را تصرف کردند و خاقانات غربی ترک استقلال خود را از دست داد. پس از سقوط خاقانات غربی ترک دوباره فرمانروایان سغد حکومت یافتند و کوشیدند تا دولتی مستقل تشکیل دهند ولی عمر این دولت بسیار کوتاه بود زیرا در سال ۶۶۴ میلادی سغد به تصرف اعراب درآمد.[۵]


با آن‌که براساس نوشته کتاب تاریخ بخارا می‌دانیم که در دوران پیش از اسلام «به سغد زنی پادشاه بوده‌است».[۶] اما از رویدادهای مربوط به دوران حکومت او آگاهی چندانی در دست نیست. تنها این موضوع را می‌دانیم که به دستور آن فرمانروا برج و بارویی در قسمت‌هایی از قلمرو او احداث شد که در برابر هجوم ترکان صحراگرد مانعی عمده به‌شمار می‌رفت.[۷]


گویا با توجه به گرایش مسلمانان به بازرگانی و دادوستد، سغدیان پایداری چندانی در برابر پذیرش اسلام نکرده باشند. در متون اسلامی از سغدیان سمرقند و بخارا نام برده شده‌است.[۳]



منابع[ویرایش]


  • رضا، عنایت الله. ایران و ترکان در روزگار ساسانیان. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۵

  • تورج دریایی، شاهنشاهی ساسانی



  1. ↑ دانشگاه فرانکفورت آلمان. “Old Persian Corpus, Part No. 8, Text: DB1.”. http://titus.uni-frankfurt.de. 


  2. ↑ تاریخ زبان فارسی، محسن ابولقاسمی، ص۱۲۷.


  3. ↑ ۳٫۰۳٫۱۳٫۲ هدایتی، زهره، معرفی کتاب دستنامهٔ سغدی، در: نامهٔ فرهنگستان، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دورهٔ دهم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۸۷، صص۲۰۲–۲۰۴.


  4. ↑ رضا. ایران و ترکان در روزگار ساسانیان. ص ۳۵


  5. ↑ رضا. ایران و ترکان در روزگار ساسانیان. ص ۲۰۳


  6. ↑ (نرشخی، ۱۳۶۳:۴۷)


  7. ↑ فروزانی، سید ابوالقاسم، پایگاه سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زنان در دوران سامانیان. مجله «پژوهش‌های تاریخی» (دانشگاه سیستان و بلوچستان)» پاییز و زمستان ۱۳۸۷ - شماره ۳. (از ص ۱۳۵ تا ۱۴۸).



پیوند به بیرون[ویرایش]


  • واژه‌نامه سغدی - انگلیسی مکنزی










برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=سغد&oldid=25610142»










منوی ناوبری



























(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.284","walltime":"0.377","ppvisitednodes":"value":2494,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":84159,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":6481,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":13,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":0,"limit":500,"unstrip-depth":"value":0,"limit":20,"unstrip-size":"value":3987,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":0,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 257.780 1 -total"," 44.97% 115.917 7 الگو:Navbox"," 43.31% 111.653 1 الگو:پانویس"," 37.72% 97.226 1 الگو:یادکرد_وب"," 34.04% 87.736 1 الگو:یادکرد/هسته"," 15.15% 39.052 1 الگو:جغرافیای_اوستا"," 13.79% 35.546 1 الگو:شهرهای_راه_ابریشم"," 13.72% 35.357 10 الگو:عدد_به"," 11.94% 30.773 2 الگو:Navbox_subgroup"," 7.67% 19.781 1 الگو:ساتراپی‌های_هخامنشیان"],"scribunto":"limitreport-timeusage":"value":"0.045","limit":"10.000","limitreport-memusage":"value":1632558,"limit":52428800,"cachereport":"origin":"mw1270","timestamp":"20190409065816","ttl":2592000,"transientcontent":false);mw.config.set("wgBackendResponseTime":145,"wgHostname":"mw1322"););
-

Popular posts from this blog

منجزی محتویات تیره‌های طایفه منجزی[ویرایش] مشاهیر طایفه منجزی[ویرایش] محل سکونت[ویرایش] پانویس[ویرایش] منابع[ویرایش] منوی ناوبری«نمودار اجتماعی طوایف بختیاری»«Bakhtyārī»«BAḴTĪĀRĪ TRIBE»«اسامی طوایف و شعب ایل بختیاری»ووگسترش آن

Image
مقاله‌های خرد ایل بختیاریایل بختیاریبختیاریبهداروند بابهفت لنگطایفه‌های بختیاری ایل بختیاریهفت لنگبهداروندبختیارونداصفهانچهارمحال بختیاریخوزستانتیرهحاتم ...
Read more

What does the writing on Poe's helmet say? Announcing the arrival of Valued Associate #679: Cesar Manara Planned maintenance scheduled April 23, 2019 at 23:30 UTC (7:30pm US/Eastern) Favorite questions and answers from first quarter of 2019 Latest Blog Post: Avengers: Endgame PredictionsWhat is the purpose of the blast shield helmet?Why was the Stormtrooper helmet designed this way?What does Kylo Ren place his helmet on?What does the writing on Poe Dameron's flight vest say?Is this Poe Damerons dad? (Kes Dameron)Is Poe Dameron Force-Sensitive?Why is Poe Dameron so shocked in the First Order star destroyer hangar?What does the code breaker's hat say?In “The Last Jedi” was it actually Poe's fault that so much of the resistance died?Did Poe Dameron make custom modifications to his black X-Wing?

Image
Why does electrolysis of aqueous concentrated sodium bromide produce bromine at the anode? Is there hard evidence that the grant peer review system performs significantly better than random? Is openssl rand command cryptographically secure? "klopfte jemand" or "jemand klopfte"? Tips to organize LaTeX presentations for a semester One-one communication Test print coming out spongy Trying to understand entropy as a novice in thermodynamics Is it dangerous to install hacking tools on my private linux machine? Random body shuffle every night—can we still function? Why complex landing gears are used instead of simple,reliability and light weight muscle wire or shape memory alloys? What is the difference between a "ranged attack" and a "ranged weapon attack"? Where is the Next Backup Size entry on iOS 12? Nose gear failure in single prop aircraft: belly landing or nose-gear up landing? How can a team of shapeshifters communic...
Read more

How to implement Time Range Picker in Magento 2 Admin system.xml? The 2019 Stack Overflow Developer Survey Results Are In Announcing the arrival of Valued Associate #679: Cesar Manara Planned maintenance scheduled April 17/18, 2019 at 00:00UTC (8:00pm US/Eastern)Date field system.xmlMagento 2 - time picker on backend (xml form)How to overwrite System.xml?Magento 2 Pattern Library — Date & Time SelectorsHTTP 500 Error in System ConfigurationMagento 2 - time picker on backend (xml form)Magento 2 Add Datetime picker in system.xmlDate Time picker and time zone woesHow to implement Single Date and Time Picker in Magento 2Custom Module for Custom Column using Plugin Yes/No optionMagento 2 DateTime picker - Limit time selection rangeMagento2 UI Component admin Grid / Listing stuck loading

Image
My body leaves; my core can stay ELI5: Why do they say that Israel would have been the fourth country to land a spacecraft on the Moon and why do they call it low cost? Example of compact Riemannian manifold with only one geodesic. Presidential Pardon What is the padding with red substance inside of steak packaging? Intergalactic human space ship encounters another ship, character gets shunted off beyond known universe, reality starts collapsing How to read αἱμύλιος or when to aspirate What do I do when my TA workload is more than expected? US Healthcare consultation for visitors Can withdrawing asylum be illegal? Variable with quotation marks "$()" Match Roman Numerals Do warforged have souls? Do ℕ, mathbbN, BbbN, symbbN effectively differ, and is there a "canonical" specification of the naturals? Working through the single responsibility principle (SRP) in Python when calls are expensive Does Parliament hold ...
Read more