Skip to main content

قطعه (شعر) محتویات نمونه‌هایی از قطعه[ویرایش] جستارهای وابسته[ویرایش] پیوند به بیرون[ویرایش] منابع[ویرایش] منوی ناوبریقطعهگسترش آنو

ادبیات فارسیقالب‌های شعر فارسی


وزنقافیهقصّهٔاخلاقیقصیدهمَطلَعمُصَرَّعرودکیانوریابن یمینپروین اعتصامیقالب شعری












قطعه (شعر)




از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد






پرش به ناوبری
پرش به جستجو


قِطعه مجموعهٔ ابیاتی را گویند که بر یک وزن و قافیه باشد، و از آغاز تا انجام همگی به یکدیگر مربوط بوده، پیرامون یک قصّهٔ شیرین، یک موضوع اخلاقی، یا تهنیت و تعزیت و مدح و هجو و مانند آن پدید آمده باشد. بر خلاف قصیده، بیت مَطلَع در قطعه مُصَرَّع نیست.


در قطعه نحوه شکل‌گیری قافیه‌ها به این شکل است که، مصراع‌های زوج باهم هم قافیه‌اند.


تعداد ابیات یک قطعه، حدّ اقل ۲، و حدّ اکثر آن به‌طور معمول ۱۵ است، ولی گاهی تا ۵۰ بیت و بیش از آن هم رسیده‌است.


در میان شعرای پارسی‌گوی از رودکی تا کنون، همواره، قطعه‌سرایی رواج داشته‌است. لیکن، انوری، ابن یمین، و پروین اعتصامی بیش از دیگران به‌این قالب شعری
پرداخته‌اند.[۱]


شکل قطعه به صورت زیر است:


—————————— ——————————○
—————————— ——————————○
—————————— ——————————○




محتویات





  • ۱ نمونه‌هایی از قطعه


  • ۲ جستارهای وابسته


  • ۳ پیوند به بیرون


  • ۴ منابع




نمونه‌هایی از قطعه[ویرایش]

















دانی که را سزد صفت پاکی؟ آن کو وجودِ پاک نيالايد
تا خلق ازو رسند به آسايش هرگز به عُمر خويش نياسايد
تا ديگران گرسنه و مسکينند بر مال و جاه خويش نيفزايد
مَردُم بدين صفات اگر يابی گر نام او فرشته نهی شايد
اعتصامی
















شنیده‌اید که آسایش بزرگان چیست؟ برای خاطر بیچارگان نیاسودن
به کاخ دهر، که آسایش است بنیادش مقیم‌گشتن و دامان خود نیالودن
همی ز عادت و کردار زشت کم‌کردن هماره، بر صفت و خوی نیک افزودن
رهی که گمرهی‌اش در پی است، نسپردن دری که فتنه‌اش اندر پی است، نگشودن
اعتصامی






















خلید خار درشتی به پای طفلی خرد به‌هم‌برآمد و از پویه بازماند و گریست
بگفت مادرش این رنج اولین قدم است ز خار حادثه تیه وجود خالی نیست
هنوز نیک و بد زندگی به‌دفتر عمر نخوانده‌ای و به‌چشم تو راه و چاه، یکی است
ندیده زحمت رفتار، ره نیاموزی خطانکرده، صواب و خطا چه دانی چیست؟
دلی که سخت ز هر غم تپید، شاد نماند کسی که زود دل‌آزرده گشت، دیر نزیست
هزار کوه گرت سد راه شوند، برو هزار ره گرت از پا درافکنند، بایست
اعتصامی
















گلی خوش‌بوی در حمام روزی رسید از دست محبوبی به دستم
بدو گفتم که مشکی یا عبیری؟ که از بوی دلاویز تو مستم
بگفتا، من گِلی ناچیز بودم ولیکن مدتی با گُل نشستم
کمال هم‌نشین درمن اثر کرد وگرنه، من همان خاکم که هستم
سعدی

این شعر در اصل یک مسمّط است و نباید به عنوان قطعه شناخته شود حتی اگر بیت آغازین آن مقفّا نباشد.

















بر سر بازار جان‌بازان منادی می‌زنند بشنوید ای ساکنان کوی رندی، بشنوید
دختر رز چند روزی هست از ما گم‌شدست رفت، تا گیرد سر خود، هان و هان، حاضر شوید
جامه‌ای دارد ز لعل و نیم‌تاجی از حباب عقل و دانش برد و شد، تا ایمن از وی نغنوید
هر که آن تلخم دهد حلوا بها جانش دهم ور بود پوشیده و پنهان به دوزخ در روید
حافظ
















دل شناسد که چیست جوهر عشق عقل را ذره‌ای بصارت نیست
در عبارت همی نگنجد عشق عشق از عالم عبارت نیست
هر که را دل ز عشق گشت خراب بعد از آن هرگزش عمارت نیست
عشق بستان و خویشتن بفروش که نکوتر ازاین، تجارت نیست
عطار



















اهل دنیا سه فرقه بیش نی‌اند چون طعام‌اند و همچو دارو و درد
فرقه‌ای چون طعام درخوردند که ازایشان گریز نتوان کرد
باز جمعی چو داروی دردند بر مال و جاه خويش نيفزايد
مَردُم بدين صفات اگر يابی که بدان، گه گه است حاجت مرد
باز جمعی چو درد با ضررند تا توانی به گرد درد مگرد
ابن یمین










بهترین مراتب آن باشد کان به فضل و هنر به‌دست آید
رتبتی کان نباشد استحقاق زودش اندر بنا شکست آرد
ابن یمین












ای خواجه، رسیده‌ست بلندیت به‌جایی کز اهل سماوات به‌گوشت برسد صوت
گر عمر تو چون قد تو باشد، به‌درازی تو زنده بمانی و بمیرد ملک‌الموت
انوری


جستارهای وابسته[ویرایش]


  • قصیده


پیوند به بیرون[ویرایش]



  • قطعه، دانش‌نامهٔ رشد


منابع[ویرایش]


  • همایی، استاد جلال‌الدّین. فنون بلاغت و صناعات ادبی، جلد اوّل (صنایع لفظی بدیع و اقسام شعر فارسی)، چاپ سوّم، انتشارات توس، تهران، ۱۳۶۴


  1. ↑ آرایه‌های ادبی (قالب‌های شعر، بیان و بدیع). (ISBN 964-05-0036-4)












برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=قطعه_(شعر)&oldid=25765339»










منوی ناوبری


























(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.132","walltime":"0.174","ppvisitednodes":"value":1230,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":23001,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":4672,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":9,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":0,"limit":500,"unstrip-depth":"value":0,"limit":20,"unstrip-size":"value":492,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":0,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 94.266 1 -total"," 43.42% 40.933 1 الگو:شعر_۲"," 36.06% 33.991 1 الگو:Navbox"," 26.06% 24.564 44 الگو:ب"," 14.99% 14.133 1 الگو:ادبیات-خرد"," 11.75% 11.075 1 الگو:الگوی_خرد"," 8.11% 7.645 1 الگو:Asbox"," 7.15% 6.737 9 الگو:چپ‌چین"," 6.60% 6.224 1 الگو:پانویس"," 4.98% 4.692 9 الگو:پایان_چپ‌چین"],"scribunto":"limitreport-timeusage":"value":"0.011","limit":"10.000","limitreport-memusage":"value":760793,"limit":52428800,"cachereport":"origin":"mw1261","timestamp":"20190325123056","ttl":2592000,"transientcontent":false);mw.config.set("wgBackendResponseTime":105,"wgHostname":"mw1324"););
-

Popular posts from this blog

منجزی محتویات تیره‌های طایفه منجزی[ویرایش] مشاهیر طایفه منجزی[ویرایش] محل سکونت[ویرایش] پانویس[ویرایش] منابع[ویرایش] منوی ناوبری«نمودار اجتماعی طوایف بختیاری»«Bakhtyārī»«BAḴTĪĀRĪ TRIBE»«اسامی طوایف و شعب ایل بختیاری»ووگسترش آن

Image
مقاله‌های خرد ایل بختیاریایل بختیاریبختیاریبهداروند بابهفت لنگطایفه‌های بختیاری ایل بختیاریهفت لنگبهداروندبختیارونداصفهانچهارمحال بختیاریخوزستانتیرهحاتم ...
Read more

What does the writing on Poe's helmet say? Announcing the arrival of Valued Associate #679: Cesar Manara Planned maintenance scheduled April 23, 2019 at 23:30 UTC (7:30pm US/Eastern) Favorite questions and answers from first quarter of 2019 Latest Blog Post: Avengers: Endgame PredictionsWhat is the purpose of the blast shield helmet?Why was the Stormtrooper helmet designed this way?What does Kylo Ren place his helmet on?What does the writing on Poe Dameron's flight vest say?Is this Poe Damerons dad? (Kes Dameron)Is Poe Dameron Force-Sensitive?Why is Poe Dameron so shocked in the First Order star destroyer hangar?What does the code breaker's hat say?In “The Last Jedi” was it actually Poe's fault that so much of the resistance died?Did Poe Dameron make custom modifications to his black X-Wing?

Image
Why does electrolysis of aqueous concentrated sodium bromide produce bromine at the anode? Is there hard evidence that the grant peer review system performs significantly better than random? Is openssl rand command cryptographically secure? "klopfte jemand" or "jemand klopfte"? Tips to organize LaTeX presentations for a semester One-one communication Test print coming out spongy Trying to understand entropy as a novice in thermodynamics Is it dangerous to install hacking tools on my private linux machine? Random body shuffle every night—can we still function? Why complex landing gears are used instead of simple,reliability and light weight muscle wire or shape memory alloys? What is the difference between a "ranged attack" and a "ranged weapon attack"? Where is the Next Backup Size entry on iOS 12? Nose gear failure in single prop aircraft: belly landing or nose-gear up landing? How can a team of shapeshifters communic...
Read more

How to implement Time Range Picker in Magento 2 Admin system.xml? The 2019 Stack Overflow Developer Survey Results Are In Announcing the arrival of Valued Associate #679: Cesar Manara Planned maintenance scheduled April 17/18, 2019 at 00:00UTC (8:00pm US/Eastern)Date field system.xmlMagento 2 - time picker on backend (xml form)How to overwrite System.xml?Magento 2 Pattern Library — Date & Time SelectorsHTTP 500 Error in System ConfigurationMagento 2 - time picker on backend (xml form)Magento 2 Add Datetime picker in system.xmlDate Time picker and time zone woesHow to implement Single Date and Time Picker in Magento 2Custom Module for Custom Column using Plugin Yes/No optionMagento 2 DateTime picker - Limit time selection rangeMagento2 UI Component admin Grid / Listing stuck loading

Image
My body leaves; my core can stay ELI5: Why do they say that Israel would have been the fourth country to land a spacecraft on the Moon and why do they call it low cost? Example of compact Riemannian manifold with only one geodesic. Presidential Pardon What is the padding with red substance inside of steak packaging? Intergalactic human space ship encounters another ship, character gets shunted off beyond known universe, reality starts collapsing How to read αἱμύλιος or when to aspirate What do I do when my TA workload is more than expected? US Healthcare consultation for visitors Can withdrawing asylum be illegal? Variable with quotation marks "$()" Match Roman Numerals Do warforged have souls? Do ℕ, mathbbN, BbbN, symbbN effectively differ, and is there a "canonical" specification of the naturals? Working through the single responsibility principle (SRP) in Python when calls are expensive Does Parliament hold ...
Read more